“Geen propaganda svp”
Bibliotheekwerk met de scholieren in Benin
door ds. Koos Simpelaar, opbouwwerker in Benin

Zowel in de provincie Couffo als ook in de stad Cotonou draait de schoolbibliotheek voor de leerlingen van middelbare scholen. DVN-GoWa Benin staat er achter. De opbouwwerkers maken het technisch en financieel mogelijk. Maar het drijft op de motivatie van de christelijke jongeren en het is regelrecht opgekomen uit hun hulpvraag betreffende schoolboeken. Het is dus echt een activiteit met de jongeren en door de jongeren.

Om er een enigszins levendig beeld van te geven, blijf ik dicht bij huis en concentreer me op de situatie in de provincie Couffo. Ik schrijf vanuit Dogbo over die leerlingen van de middelbare scholen waarmee de Église Réformée op de een of andere manier verbonden is. Zij bezoeken de scholen in Djakotomey, Dogbo en Adjintime. De scholen in Aplahoue en Azovè komen daar in mee.

Het bestuur zit of staat aan de tafel vooraan in het lokaal. Voorzitter Norbert is in functie. Eén voor één komen de deelnemers met hun geleende boeken om die in te leveren. Daarna is de ronde van de uitleen.

Er is per plaatselijke schoolbibliotheek een limiet aan het aantal toe te laten deelnemers. Zes per klas over zeven leerjaren. Maximale bezetting dus 42 jongeren. De behoefte aan meer van de kant van de leerlingen is er zeker, maar de organisatie moet hanteerbaar blijven voor de leerlingen zelf. Er zijn momenteel drie bibliotheken. Twee daarvan (Djakotomey 1996 en Dogbo 2003) zitten elk jaar zonder enige propaganda steeds aan hun maximum. De derde (Adjintime 2003) is nog in opbouw en groeit mee met de ontwikkeling van de school daar. Het geheel bij het begin van het schooljaar 2005/2006 komt dus op een totaal van 108 deelnemende leerlingen met materiaal voor 18 klassen. Berekend over een looptijd van negen jaar wil dat zeggen dat er een profijt is (geweest) voor zeker 300 leerlingen. Voor sommigen iets gedurende enkele jaren, voor de meesten een steun in de rug gedurende heel hun middelbare schooltijd.
Zo is er al bijna tien jaar een constante in- en uitstroom. Leerlingen schuiven door en verlaten tenslotte hun school. Voor aanvulling en vervanging van het schoolboekenbestand is plaats ingeruimd op de begroting in Benin van DVN-GoWa. Dit jaar gaat het om een bedrag van e 1.050.

Hoe de bibliotheek in Couffo werkt
De leerlingen zien op elkaar toe dat de geleende boeken thuis goed worden gebruikt.
Per jaar kiezen de voor de bibliotheek ingeschreven leerlingen een soort bestuur dat verantwoordelijkheid heeft tegenover DVN-GoWa voor de lopende zaken.

Wat er uitziet als een schoolklas is in feite de bijeenkomst van de jongerengroep. Men neemt de kale ambiance van het lokaal voor lief. Geen gesleep met banken om het ’gezellig’ te maken .

De leden met hun bestuur verplichten elkaar ertoe op de maandelijkse vergaderingen aanwezig te zijn. Ze zijn er zelfs toe overgegaan een boete in te stellen voor ongerechtvaardigde absentie. In Couffo is iemand van het bureau van DVN-GoWa te Dogbo meestal aanwezig. Momenteel is dat Romain Fandjinou. Hij helpt bij de vlotte afwikkeling van de uitleen en ziet erop toe dat problemen op tijd worden gesignaleerd, niet genegeerd maar opgelost. Dat speelt vooral aan het begin van het schooljaar omdat de neiging bestaat dat het leerlingenbestuur stilzwijgend teveel ’kameraden’ een belofte van toelating doet. Het is immers zo moeilijk om nee te zeggen tegen je vrienden. Het toezicht is ook erg belangrijk aan het eind van het schooljaar wanneer al de boeken op tijd moeten worden ingeleverd voor inventarisatie. Het is zo verleidelijk boeken achter te houden voor studie in de vakantie.

De betekenis van het bibliotheekwerk
Welke zin heeft dit werk met de scholieren? Ik heb verschillende jongeren deze vraag voorgelegd, zodat het antwoord van de ’doelgroep’ zelf komt. Zoals steeds bij jongeren komt het antwoord fris van de lever. Men spaart ook zichzelf niet.
Ex-leerling Antoine S. zegt: “Tijdens het schooljaar dat me bracht bij het slot van mijn leerlingentijd kreeg ook ik te maken met twee dreigende mislukkingen. Het ene probleem is altijd het gebrek aan eten, kleding en geld voor onderdak. Het andere probleem is het niet ook nog kunnen betalen van de schoolboeken. En dat laatste punt is eigenlijk het allergevaarlijkste. Ik prijs me gelukkig dat ik soulaas heb gevonden bij de start van de bibliotheek door DVN-GoWa in Djakotomey. In mijn geval heeft het meedoen met de jongerengroep me uit de zone van de mislukking gehouden. Ik ben er wel zeker van dat heel wat medescholieren hetzelfde profijt hebben ondervonden tijdens een reeks van jaren. Het moet me wel van het hart dat sommige leerlingen er als bestuursleden soms een potje van hebben gemaakt. En ook dat wij soms die bestuursleden ’dollen’ omdat we hun zwakheden kennen. Het is dan ook te begrijpen dat het personeel van DVN-GoWa een paar keer radicale maatregelen heeft moeten nemen en elk jaar op bepaalde momenten toch een strikte supervisie moet uitoefenen”

Alles wordt genoteerd op kaarten uit de grote houten administratiedoos. De secretaresse Anna houdt daar goed zicht op.

Leerling Thomas Z. geeft als zijn mening: “Alles bij elkaar genomen moet ik zeggen dat de aanwezigheid van de bibliotheekgroepen voor ons jongeren een gouden kans is. Ik vind het eervol dat we de zaken zelf mogen besturen. Als je let op het belang van de zaak en op de aanpak ervan dan is het logisch dat we de organisatie DVN-GoWa erkentelijk zijn. Wat sommige medescholieren echter alsmaar als knelpunt aanwijzen, is dat er maar 6 leerlingen per klas en dus 42 maximaal per lokale bibliotheek worden toegelaten. Er zijn zoveel kameraden die ook profijt zouden willen hebben. Maar ik begrijp dat de idee van een jongerengroep, waarin we met elkaar leren samenwerken, van belang is. Een ander knelpunt: wij als deelnemers zouden meer boeken per leerjaar ter beschikking willen hebben. Alleen, we zien dan wel over het hoofd dat het gebrek aan boeken meermalen samenhangt met het achterhouden van boeken en zelfs het kwijtraken van titels door onszelf. En boeken zijn soms gewoon in de boekhandels snel uitverkocht. Dat zijn wel minpuntjes. Toch gaat alles wel zoals het moet. Ik ken geen andere kleine of grote ontwikkelingsorganisatie bij ons in de buurt die zoiets voor leerlingen doet. DVN-GoWa moet zeker ermee doorgaan”.

We danken de vrienden voor het geven van hun mening. Propaganda is inderdaad niet nodig.

"Uit: Tot aan de einden der aarde - september 2005"