Olivier kijkt me smekend aan. Of ik hem alsjeblieft niet een beetje meer geld kan geven om hem te helpen met zijn schoolgeld. Hij zit in het laatste jaar van zijn school. ’Zonder diploma kan ik niks’, zegt hij. En daarin heeft hij waarschijnlijk gelijk.

Zonder diploma van de middelbare school, zal de wereld voor hem gesloten blijven, en is hij veroordeeld om zijn leven lang letterlijk en figuurlijk te blijven ploeteren in de modder. En dat wil hij niet. Olivier wil vooruit. Eerst zijn school afmaken, en daarna een goede baan zoeken. Hij heeft er alleen het geld niet voor. Zijn vader leeft niet meer. Zijn familie heeft zelf nauwelijks middelen om hun eigen kinderen naar school te sturen.

En nu zit hij tegenover mij. Hij heeft geld van me gekregen, meer dan de helft van het schoolgeld. Maar het is, zegt hij, niet genoeg. Ik vertel hem dat andere leerlingen ook hulp nodig hebben. Maar OIivier vind dat ik voor hem een uitzondering moet maken, hij vindt zichzelf ’een schrijnend schrijnend geval’. Probleem is alleen, dat ik dat die week al voor de 63e keer hoor.

Schijntje...
Voor gemiddeld zo’n 40 euro kan een kind in Bénin een jaar lang naar school, inclusief pennen, schriften en andere benodigdheden. Uitgesmeerd over een jaar komt dat neer op 10 eurocent per dag. Op het eerste gezicht is zo’n bedrag natuurlijk een schijntje, zeker als je het vergelijkt met de bedragen die in Nederland worden uitgegeven voor de scholing van kinderen. Maar voor veel mensen in Bénin is zo’n bedrag nog altijd moeilijk op te brengen. Zeker ook voor de boerenbevolking van de Couffo/Mono waar DVN-GoWa werkzaam is.
Een van de oorzaken hiervan is dat de gezinnen in de Couffo/Mono vaak zeer kinderrijk zijn. Het is eerder regel dan uitzondering, dat een vrouw gedurende haar leven zeven tot acht kinderen baart. Wanneer een man met meerdere vrouwen getrouwd is, betekent dit dat er in één gezin soms wel meer dan twintig kinderen kunnen rondlopen. Hen allemaal te eten geven gaat vaak nog wel, zij het met moeite. Maar al die kinderen naar school sturen, dat wordt voor veel gezinnen meestal te duur.

Kiezen...
Sommigen grote gezinnen kiezen daarom voor de oplossing om alleen de jongens naar school te sturen. Anderen sturen de kinderen om en om naar school: de nummers 1,3,5,7,9,11,13 etc. etc. Weer andere ouders kiezen ervoor om alleen de slimste kinderen naar school te sturen. Maar wat voor oplossing ook gekozen wordt, altijd blijven er kinderen over die niet naar school gaan.
Helaas zijn het vaak de meisjes, die daarvan de dupe worden.

Verder is het geval van Olivier helaas niet zo uniek. Er zijn hier in Bénin veel wezen en half-wezen. Wat betreft hun opvoeding komen deze kinderen meestal voor rekening van de grootfamilie. Ze worden in huis opgenomen bij ooms, tantes, oudere broers of zussen. Het probleem is dat die ooms en tantes vaak zelf ook weer een gezin hebben te onderhouden. In de praktijk kiezen ze er dan vaak voor om hun eigen kinderen wel naar school te sturen ten koste van de weeskinderen.

Vanzelfsprekend...
Kortom, naar school gaan in Bénin is eigenlijk voor bijna niemand een vanzelfsprekende zaak. Veel gezinnen moeten behoorlijk sappelen om de kinderen naar school te kunnen laten gaan. En er zijn er ook die het niet redden. En zo groeien er hier in Bénin nog steeds duizenden kinderen op zonder dat ze leren lezen en schrijven.

DVN-GoWa probeert in samenwerking met de Gereformeerde Kerk van Benin een aantal leerlingen te ondersteunen bij het betalen van het schoolgeld. Ook zijn er de ’school-bibliotheken’, waarin een aantal leerlingen bij DVN-GoWa voor een symbolisch bedrag hun schoolboeken kunnen lenen. Daarnaast

Naast de schoolkosten worden de leerlingen vaak ook nog geconfronteerd met een ander probleem: de afstand. Niet ieder dorp heeft een eigen middelbare school. Soms moet een leerling wel twee of drie uur (of meer) lopen om bij de school te komen. Om de school goed te kunnen volgen zijn veel leerlingen daarom haast gedwongen om ’op kamers’ te gaan. Een gemiddelde kamer kost al snel zo’n vijf euro per maand. Een bedrag dat niet zomaar voor iedereen op te brengen is.

 loopt er in de Couffo/Mono ook nog een alfabetiseringsprogramma waarin momenteel zo’n 200 mensen leren lezen en schrijven en een beetje rekenen.

Of iemand als Olivier het daarmee gaat redden, dat blijft vooralsnog de vraag. Met de hulp van DVN-GoWa kan hij voor het moment in ieder geval een beetje vooruit. Maar uiteindelijk zal er nog veel afhangen van zijn familie, en niet te vergeten natuurlijk van hemzelf. ’Maar’, zegt hij nog, voordat hij weg gaat: ’Met Gods hulp gaat het me zeker lukken’.

Uit: Tot aan de Einden der Aarde - december 2006