Op bezoek bij:
Jan Matthijs van Leeuwen

Met zijn gezin uitgezonden door de Congo commissie van de kerken in Utrecht in samenwerking met DVN als zendeling-docent naar DR Congo.

Wat was je motivatie om naar het buitenland te gaan?
Ik durf het bijna niet te zeggen: het avontuur. Leven in een ander land, een andere taal spreken, een totaal andere cultuur leren kennen, het leek me geweldig. En dat is het ook.

Wat is je taak?
Predikanten opleiden. Ik heb de leiding over een kleine theologische school en geef er ook les.

Hoe ervaar je je werk?
Voor de klas staan vind ik fantastisch. Ik had nooit gedacht dat het lesgeven me zo op het lijf geschreven zou zijn. Ook de organisatorische kant vind ik leuk, al ben ik geen geboren manager.

Heeft je vrouw een taak?
Zeker! Christien runt ons gezin. Ze coördineert ook voor ’Zwolle’ de voorlichting in Congo.

Welke contacten heb je buiten je werk met de plaatselijke bevolking?
Goeie vraag. Als je op ons ommuurde perceel komt, lijkt de harde Afrikaanse werkelijkheid op afstand. Maar dat is maar schijn. We wonen hier tenslotte. Dus doe je hier je boodschappen, praat je met de buren, heb je te maken met bedelaars en overheidsdiensten. Er werken mensen voor ons, onze kinderen gaan hier naar school enz.

Functioneert je gezin anders dan in Nederland?
Ja. We zijn meer een éénheid, een team. Enerzijds kost de organisatie van je leven hier veel meer tijd. Er valt altijd wel wat te regelen: falende elektriciteit, water, internetverbinding etc. Aan de andere kant is het leven toch veel minder hectisch dan in Nederland. Ik ben alle avonden thuis. Heerlijk.

Wat viel je het meest op toen je nog maar pas in Congo was?
De hoeveelheid mensen en kinderen die overlijden. We waren nog geen week hier toen ik op de begraafplaats stond. Een dochtertje van één van de predikanten was overleden. We stonden daar met drie groepen mensen tegelijk. Drie kistjes en drie verse gaten. En op de terugweg kwam je volgende lijkstoeten al weer tegen.

Wat was je ultieme cultuurshock?
Een vriend van me verloor zijn vrouw, waarvan hij zielsveel hield. Niet alleen moest hij zich voor de gezamenlijke schoonfamilie verdedigen dat hij niet schuldig was aan haar dood, hij verloor ook bijna zijn gehele huisraad aan de schoonfamilie. En iedereen accepteerde die roofzucht. “Dat is de traditie”.

Wat doe je aan ontspanning?
Schaken op internet, uitgebreid koken in het weekend en zaterdagmiddag met z’n allen naar het zwembad.

Wat mis je het meest in Congo?
Een goed concert.

Hoe komen jullie aan je dagelijkse boodschappen?
Die kopen we eerlijk in de winkel. Hoezo?

Welk boek heeft je het meest geboeid, en waarom?
Moet dat over Afrika of Congo gaan? “King Leopold’s ghost” van Adam Hochschild. Dat leert je af om als schuldige witte Europeaan makkelijke oordelen te geven over de enorme puinhoop die Afrika is.

Doe je ook aan sport?
Sinds kort tennis ik.

Vertel iets van de laatste preek die je hebt gehoord?
Over Markus 2, 18-22. “Wij gereformeerden leren ook dat we moeten vasten”. Het was nota bene Pinksteren die zondag!
Wat kunnen we van de mensen in Congo leren?
Het vermogen om te lachen in moeilijke omstandigheden. En solidariteit met verwanten in nood.

Wat zou je de kerken in Nederland willen meegeven?
Eigenlijk niet meer dan geloof, hoop en liefde. De rest komt daarin mee.

Uit: tot aan de einden der aarde - juli/augustus 2005