Koken op een houtskoolvuurtje en je land omploegen met een hak. Geen elektriciteit, laat staan kabeltelevisie.

In Kitanda, een Congolees plattelandsdorpje, is dat dagelijkse kost. Een generator, laptop en beamer installeren in het plaatselijke kerkje is dan ook een vreemde gewaarwording. Hoe zullen de bewoners van Kitanda reageren als ze een heuse film gaan kijken? En nota bene eentje waarin ze zelf spelen?
De kinderen van het dorp mogen een les op school verruilen voor een uurtje film in de kerk. Maar ook volwassenen zijn op de vertoning afgekomen. En als de film begint te draaien kijkt de bevolking van Kitanda gebiologeerd naar het scherm.
Het is de kinderfilm Een mobieltje van klei die Reinier Sonneveld en ik vorig jaar in Kitanda hebben opgenomen en waarin een aantal dorpsbewoners een rol spelen. Zij zitten dan ook vooraan en vinden het vreselijk leuk om zichzelf op het scherm te zien. Vooral de oma schatert hardop als ze zichzelf ziet en Mathilde, de hoofdpersoon zit stil naar zichzelf te kijken. De film begint met een scène dat de emmer die ze op haar hoofd draagt omvalt omdat een stel voetballende jongens er een bal tegenaan schoppen. Lekker boos wordt ze dan, dat kon ze goed, zeker na een week opnames waarin ze veel geduld had moeten opbrengen.
De schoolkinderen, allemaal in uniformpjes en met z’n twintigen op een rijtje op hele smalle bankjes, liggen allemaal dubbel op dezelfde momenten. En dat zijn nou net de momenten waarvan de Nederlanders nou niet de lol in kunnen zien. Want wat is er grappig aan een boom omhakken om daar vervolgens houtskool van te maken? Dat maken die kinders toch iedere dag mee? Heel veel dorpelingen leven van de verkoop van houtskool in de stad, dus zoveel nieuws is daar niet aan. We komen er niet achter en houden het maar weer op het gebruikelijke cultuurverschil.

De hoofdrolspelers uit de film Een mobieltje van klei zitten op de voorste rij tijdens de première in Kitanda.

Kitanda geniet van de film. Ze kijken geboeid naar het scherm, lachen, wijzen, stoten elkaar aan en ik denk dat ze het verhaal goed kunnen volgen. “Is het wel een realistisch verhaal?” vraag ik na afloop aan de directeur van de school. Hebben we hier niet iets vanuit ons westerse denken zitten verzinnen en door acteurs braaf laten uitvoeren? “Nee,” zegt de directeur, “het is echt een realistisch verhaal. Hoewel...” We suggereren met de film dat het hongerprobleem met een simpel ideetje opgelost is, terwijl de vader in het verhaal over een week weer met hetzelfde probleem zit dat hij geen eten heeft voor zijn kinderen...

Uit: Tot aan de Einden der Aarde - december 2006