Investeren in Afrika

In Lubumbashi (DR Congo) is in het stadsbeeld duidelijk te zien dat China oprukt in Afrika.

Steeds meer jongeren en volwassenen gaan in Afrika stage lopen of aan een project werken, al of niet in teamverband. Ondertussen is er een tegengestelde beweging gaande van jonge Afrikanen, (ook wel ’brain-drain’ genoemd) die naar het buitenland uitwijken. Accountants, artsen en verplegers vertrekken naar Engeland of Amerika. Men verdient meer in het buitenland en de kans op een succesvolle carrière is groter.
Vanuit China is er ook een stroom migranten op gang gekomen richting Afrika. Investeerders wel te verstaan. Schattingen laten zien dat het maar liefst om een half miljoen Chinezen gaat. Tussen 2000 en 2006 is de handel tussen China en Afrika vervijfvoudigd, namelijk van 10 naar 55 miljard dollar. Tenslotte kan dit zuidelijke continent grondstoffen leveren en bovendien 50 loyale stemmen opleveren binnen de VN ten gunste van China. Waren het tot voor kort de Amerikanen en de Europeanen die Afrika ’onder hun hoede hadden’, vanaf heden moet men terdege rekening houden met de nieuwe opkomende mondiale supermacht China.
Is Afrika nu beter af? Dat is zeer de vraag. Er zijn westerse deskundigen die simpelweg van roof spreken. De Chinese investeerders schijnen er niet voor terug te deinzen om met corrupte regeringen samen te werken. Hier is een kritische kanttekening op zijn plaats dus.
Toch kan investeren in ontwikkelingslanden – onder voorwaarden – ook een verbetering betekenen. Mits het gepaard gaat met eerlijk ondernemerschap, goede behandeling van werknemers en milieubeschermende maatregelen. Zo kwam Unilever onlangs in het nieuws dat het boodschappenzakjes gaat produceren die zaden bevatten en biologisch afbreekbaar zijn. Dat is hard nodig, want in een land als Malawi liggen overal verspreid de dunne plastic zakjes. Loslopende dieren kunnen er ziek van worden en het is een enorme milieuvervuiling. Recyclebedrijfjes zouden goede zaken kunnen doen. Genoeg mensen om het materiaal tegen een geringe vergoeding aan te leveren. Daarnaast liggen in woonwijken en langs wegen verspreid nog vele autowrakken te wachten op afvoer.
Veel bedrijven willen zich (nog) niet in Afrika vestigen. Chinezen denken daar inmiddels al heel anders over en we zullen ons als Europeanen en Amerikanen moeten afvragen of we dit geheel aan de Chinezen willen over laten. Zelf hebben de Afrikanen vaak niet genoeg room op de melk om (grote) investeringen te plegen. Input vanuit rijkere landen kan een verbetering inhouden van de levensstandaard van velen, mits het op een juiste manier gebeurt.
Hiervoor is samenwerking tussen overheden, ontwikkelingsorganisaties met hun ervaringen en bedrijfsleven een goede basis. Duurzaam ondernemen in ontwikkelingslanden kan. Zo is het op de markt brengen van gejodeerd zout in kleine verpakkingen lucratief en tegelijkertijd goed voor de bevolking. En wat te denken van technologie voor schoon drinkwater of het in de markt zetten van ijzerhoudend meel. Door goede investeringen te doen kunnen ook hoogopgeleide Afrikaners hun eigen continent als een uitdaging gaan beschouwen en de braindrain terug gedrongen worden.